Kinderen kansen geven om te groeien als bamboescheuten

In de provincie Siem Reap (Cambodja) wil Plan België kleuters meer kansen geven. Dit doen we via het ‘Early Childhood Care and Development’-project (ECCD), een integrale aanpak die ook de ouders en de rest van de gemeenschap erbij betrekt. Een verslag van onze programmamedewerker Sven Rooms.

Bezoek aan de kleuterklas in Rolum

Rond 9u30 komen we aan in het dorp Rolum (district Angkor Thom). Daar bezoeken we eerst de kleuterklas die steun krijgt via het door Plan België gefinancierde ECCD-project.

Geen kindvriendelijke infrastructuur

De eerste aanblik toont een locatie die allesbehalve kindvriendelijk is. De ‘kleuterklas’ is in feite een heel donkere plek onder een vrij laag huis. De ruimte is bovendien volgestouwd met werktuigen, en is dus eigenlijk gevaarlijk voor jonge kinderen. Thol, de ECCD-Advisor van Plan Cambodja, beaamt:

Deze ruimte is niet geschikt voor kleuters. We gaan deze plek daarom volledig renoveren: er komt een betonnen vloer zodat de kinderen niet meer in het stof zitten, de werktuigen moeten plaatsmaken, en ook de mest op het speelveld. We zullen ook een kleine speeltuin aanleggen.

Latrines en voorzieningen voor zuiver water kosten veel geld en komen er pas eind 2010.

Alle kinderen tussen 4 en 6 jaar zitten nu nog samen, maar binnenkort wordt er meer leeftijdsgericht gewerkt in aparte klassen. In samenspraak met de dorpsbewoners wordt er elders in het dorp nog een klas opgericht.

De kinderen krijgen sinds februari 2010 ook een ontbijt in de kleuterklas. Voor arme ouders kan dit argument de doorslag geven om hun kinderen schoolwaarts te sturen.

Vorming van leerkrachten

Afgezien van een kindvriendelijke infrastructuur, is de kwaliteit van de lesgevers ook erg belangrijk. Daarom krijgen alle betrokken leerkrachten uit het district een 10-daagse opleiding bij aanvang, waarbij ze kennismaken met participatieve lesmethodes en de kinderrechten. Als ze die onder de knie hebben, bestelt Plan het pedagogische materiaal.

Bij deze opleidingen is er een actieve betrokkenheid van de Cambodjaanse overheid op districtsniveau.

Vorming voor ouders

Na de kennismaking met de kleuterklas ontmoeten we de animatoren van het dorp. Er staat een ouderschapsklas op de agenda, dus zien we hen meteen aan het werk.
Ouders sensibiliseren en opleiden, is geen makkelijke klus. Vele ouders zijn analfabeet. Ze hebben het ook heel druk op het veld.

De ‘parenting classes’ vinden elke maand plaats. De animatoren richten zich tot 2 doelgroepen: enerzijds ouders van jonge kinderen (0 tot 3 jaar) en anderzijds die van kinderen van 4 tot 6 jaar. De ouders van jonge kinderen krijgen allerlei praktische tips om hun kroost gezond te houden. Tussen de sessies door motiveren ze ouders om deze sessies deel te nemen en om hun kinderen naar de kleuterklas te sturen. De animatoren proberen de ouders het belang van kleuteronderwijs uit te leggen door te verwijzen naar de mogelijkheden voor de toekomst van hun kinderen. Daarbij vragen ze hen ook om op te volgen of de kleuterleid(st)ers het wel goed doen en zorg te dragen voor het beschikbare pedagogische materiaal.

Selectie en opleiding animatoren

In het dorp Rolum zijn er momenteel 5 animatoren. Zij worden geselecteerd door de inwoners tijdens een dorpsmeeting. Iedereen die dat wil, kan zich kandidaat stellen.
Aangezien het vaak om jonge of onervaren mensen gaat, krijgen ze eerst een basisvorming. Tijdens die opleiding komen thema’s rond gezondheid of de ontwikkeling van kinderen aan bod. Daarnaast leren ze ook hoe ze die onderwerpen aan de ouders moeten voorstellen (bijv. via een basiskennis over presentatietechnieken of groepsdynamiek). Nadien krijgen de animatoren ondersteuning in de vorm van opfriscursussen en opvolgingsgesprekken.

Goede voornemens

De animatoren in het dorp Rolum zijn duidelijk erg gemotiveerd! “Wij willen dat onze kinderen kans hebben op een goede opleiding. Dat is heel belangrijk”, aldus de 2 vrouwen Lam en Nguvt. Ook Phon, de mannelijke animator, reageert gelijkaardig: "Ik wil dat mijn dorp zich in de toekomst beter kan ontwikkelen. Daarom is het belangrijk dat we hier ECCD kunnen organiseren. Dat is een eerste belangrijke stap."

Ook over het belang van ECCD hebben de animatoren een helder standpunt. Zo meent Phon:

Kinderen zijn als kleine bamboescheuten. Ze moeten groeien en sterker worden zodat ze de oude bamboe kunnen vervangen.

Lam voegt daaraan toe:

Kinderen hebben het recht om waardig te leven en zich te kunnen ontwikkelen. ECCD helpt hen bij hun fysieke en psychologische ontwikkeling.”

Animatoren aan het werk

Vandaag spreken de animatoren over het belang van borstvoeding en de preventie van buikloop. Ze beginnen de sessie met het stellen van vragen aan de aanwezigen. Zo vragen ze hoe men buikloop kan krijgen, wat het belang is van borstvoeding enz. De antwoorden van de ouders dienen vervolgens als kapstok om hun verhaal te doen. Dat doen de animatoren met behulp van grote kleurenplaten. Ze vermijden om geschreven tekst te gebruiken omdat vele ouders analfabeet zijn. De hele sessie verloopt in een open en ontspannen sfeer.

Tijdens de sessie komen heel wat zaken aan bod: het wassen van handen, het afdekken van eten (zodat vliegen er niet bij kunnen), het koken van water voor je ervan drinkt enz. Allemaal heel praktische tips die de ouders meteen kunnen toepassen om de gezondheid van hun kinderen en zichzelf beter te beschermen. Op het einde van de sessie vatten de animatoren alles nog eens bondig samen.

Uiteraard volgt er nog een warme oproep om kinderen naar de ECCD-klas te sturen. Het lijkt erop dat de ouders erg blij zijn met de ouderschapssessies. Ze leren niet enkel iets bij, maar ze worden ook samen verenigd rond een bepaald thema:

Vroeger dachten we dat de eerste moedermelk schadelijk was voor pasgeboren baby’s. Vandaag leerden we dat het belangrijk is om meteen vanaf de geboorte borstvoeding te geven. Als we nog vragen of problemen hebben, kunnen we nu ook terecht bij andere ouders die in onze groep zitten.